Semaver tek bir kap gibi görünür, aslında üst üste duran iki kaptır. Altta su haznesi vardır, tam ortasından geçen boru ısıyı yukarı taşır, borunun ağzına da demlik oturur. Su altta kaynar, borudan yükselen sıcaklık demliği ısıtır ve çay orada demlenir. Bardağa önce demlikten koyu çay konur, üstüne musluktan sıcak su. İşin tamamı bu.
Kömürlü ve elektrikli fark
Kömürlü modelde borunun içine yarım avuç mangal kömürü koyup alttan tutuşturursunuz. Üç litre su on beş yirmi dakikada kaynar, kor sönene kadar da sıcak kalır. Çayın kokusu bambaşka olur, bu doğru. Ama bu semaver bahçe, balkon ve açık alan işidir; kapalı odada kömür yakmayın.
Elektrikli modelde rezistans alt haznenin içine gömülüdür. Fişi takarsınız, üç litre su yaklaşık on beş dakikada kaynar, termostat devreye girince su saatlerce 90 derece bandında durur. Kesinlikle susuz çalıştırmayın; kuru rezistans birkaç dakikada yanar ve bu garanti kapsamına girmez.
Kaç litrelik almalı
Bu sorunun cevabı litreyle değil bardak sayısıyla verilir. Alt haznedeki suyun tamamı bardağa gitmez, bir kısmı demliği tazelemeye harcanır.
- 1,5 - 2 litre: iki üç kişilik ev, günlük çay.
- 3 litre: kalabalık ev demek. Yaklaşık 20-25 ince belli bardak çıkar.
- 5 litre: misafirli akşamlar, 40 bardağın üstü.
- 7-10 litre: kafe, dernek lokali, düğün ve taziye. Bu ölçüler artık taşınan değil, kurulan semaverdir.
Bir noktayı karıştırmayın: etikette yazan hacim alt su haznesinin hacmidir, demlik buna dahil değildir. Üç litrelik bir semaverin demliği çoğunlukla 0,7 ile 1 litre arasındadır. Hazneyi de ağzına kadar doldurmayın, kaynarken taşar; kapağın altında iki parmak boşluk bırakın.
İlk kullanımda
Yeni semaveri bir kez doldurup kaynatın ve o suyu dökün. Atölyede parlatma sırasında yüzeyde ne kaldıysa böyle gider. İkinci sudan itibaren çay yapabilirsiniz.
Musluk contası
Semaverde yıpranan tek parça musluktur. İçindeki conta gün boyu 90 derece suyla temas eder, bir süre sonra sertleşir ve musluk kapalıyken damlatmaya başlar. Yılda bir değiştirin, contanın tanesi bir çay parası bile etmez. Damlamayı görmezden gelirseniz musluğun mili çevresinde kireç toplanır, o zaman iş yeni contayla bitmez.
Kireç temizliği
Sert suyla çalışan semaverin dibi birkaç ayda beyaz bir kabuk tutar. Kireç ısıyı yalıtır: su geç kaynar, elektrikli modelde rezistans zorlanır. Üç ölçü suya bir ölçü sirke koyup kaynatın, ateşi kapatıp bir saat bekletin, sonra boşaltıp iki kez durulayın. Kabuk kalınsa işlemi tekrarlayın. Kazımayın, kalaylı yüzeyi çizersiniz.
Ocak üstü modeller
Borusu ve kömür haznesi olmayan, doğrudan ocakta kaynatılan gövdeler de var. Gazda ve klasik elektrikli ocakta sorun çıkarmaz. İndüksiyonda ise bakır manyetik olmadığı için ocak semaveri hiç görmez, çalışmaz. Araya çelik indüksiyon diski koyarsanız çalışır, ısınma biraz yavaşlar.
Son bir şey: demliği boşken borunun üstüne oturtmayın. Alttan gelen kuru ısı demliğin dibindeki kalayı bozar.
