Bakır Havan & Değirmen

Bakır havan ve kahve değirmeni

Bakır havan, baharatı kesmeden ezdiği için aromayı bıçaklı öğütücüden daha iyi korur; kimyon, karabiber ve kişniş elde dövüldüğünde yağı içeride kalır. Bakır havanların gövdesi ağırdır, çalışırken kaymaz. El değirmenlerinde öğütme taşı ayarlıdır, Türk kahvesi için en ince kademe kullanılır.

Bıçaklı öğütücü dönerken ısınır, ısı uçucu yağı buharlaştırır. Havanda darbe var ama ısı yok, bu yüzden koku tezgâhta değil yemekte kalır. Bir tutam karabiberi havanda dövüp koklayın, farkı ilk saniyede anlarsınız.

Havan mı, değirmen mi?

Havan; sarımsak, baharat ve kuruyemiş ezmek içindir, 10-16 cm çaplar günlük kullanıma uygundur. El değirmeni kahve çekirdeği ve karabiber içindir; gövdesi 15-25 cm arasında değişir ve öğütülen toz ayrı hazneden alınır. Kahve tazeliğini öğütüldükten sonra hızla kaybettiği için değirmen burada gerçek bir fark yaratır.

• Küçük bakır havan (10-12 cm): Tek seferlik baharat, sarımsak ve tuz için. 400-600 gram gelir, çekmecede durur.
• Orta boy havan (14-16 cm): Ceviz kırma, salça ve sos ezme işini de görür, 1 kilograma yaklaşır.
• El değirmeni: Kol çevirmeli, kahvelik. Ayar vidası taşların arasını açıp kapatır, en ince kademe Türk kahvesi içindir.

Ağırlık neden önemli?

Hafif havan darbeyi karşılamaz, tezgâhta zıplar ve içindeki baharat dışarı sıçrar. Ağırlığın çoğu tabanda toplanmalıdır; havanlarımızda taban duvardan kalın tutulur, bu yüzden dövme sırasında havan yerinden oynamaz. Tokmağın ucu küt ve geniştir, sivri tokmak baharatı ezmek yerine deler ve dibe sıkıştırır.

Havanda nasıl dövülür?

Havan dövmenin bir tekniği var. Tokmağı yukarıdan aşağı vurmak yerine dibe bastırıp çeyrek daire çevirmek baharatı öğütür ve sıçratmaz. Sert taneler önce birkaç darbeyle kırılır, sonra bastırma hareketine geçilir. Havanı ağzına kadar doldurmayın, dibin üçte biri kadar malzeme en iyi sonucu verir.

Sarımsak ezerken üstüne bir tutam iri tuz atmak işi kolaylaştırır; tuz aşındırıcı görev görür, sarımsak macuna döner ve havanın duvarına yapışmaz.

Kullanım ve bakım

Havanı ıslak bırakmayın, baharat kalıntısı nemle birleşince koyu leke yapar. Sarımsak ve baharat kokusu kalıcı olmasın diye kullanımdan sonra kuru fırçayla temizleyin. Ara sıra bir avuç pirinç öğütmek eski kokuyu alır, pirinç toz haline gelince atılır.

Değirmenin taş kısmına su değdirmeyin, kuru fırçayla temizlenir. Ayar vidası zamanla gevşerse öğütme kalınlaşır, vidayı sıkmak yeterlidir. Kahve değirmenini karabiber için de kullanmayın; koku taşınır ve iki üründe de sonuç bozulur, iki ayrı değirmen tutmak en doğrusu.